sobota, 18.09.2021 - tydzień (N)ieparzysty
logoPolSl100 logoRE100 logoKESU

Katedra Elektroenergetyki
i Sterowania Układów

Tadeusz Stępniewski

Tadeusz Stępniewski

(1913-1987) - profesor nadzwyczajny. Współorganizator Wydziału Elektrycznego, kierownik Katedry Wysokich Napięć. Uznany w kraju i za granicą autorytet w dzedzinie techniki wysokich napięć oraz materiałoznawstwa. Autor licznych prac, zwłaszcza w dziedzinie normalizacji krajowej i międzynarodowej. Był pionierem w skali kraju rozwoju elektroceramicznego. Zmarł 2 maja 1987 roku i został pochowany na Cmentarzu Komunalnym w Bielsku-Białej.

Tadeusz Stępniewski urodził się 2.05.1913 roku w Opatowie Kieleckim jako syn Wojciecha i Franciszki Heleny ze Świestowskich. Do gimnazjum matematyczno - przyrodniczego uczęszczał w Skarżysku Kamiennej, gdzie zdał egzamin maturalny w maju 1931 roku. Studia wyższe odbył na Wydziale Elektrycznym Politechniki Warszawskiej. Dyplom inżyniera elektryka otrzymał w 1937 roku.

Pracę zawodową rozpoczął w listopadzie 1937 roku jeszcze przez uzyskaniem dyplomu, jako asystent w Katedrze Wysokich Napięć i Miernictwa Elektrycznego u prof. Kazimierza Drewnowskiego na Wydziale Elektrycznym Politechniki Warszawskiej. W 1938 roku został w tej Katedrze starszym asystentem. W latach 1939-1945 pracował w Fabryce Izolatorów Wysokonapięciowych w Boguchwale koło Rzeszowa jako kierownik laboratorium wysokich napięć. Po wyzwoleniu pracuje w Fabryce Porcelany w Boguchwale na stanowisku dyrektora technicznego zajmując się odbudową i uruchomieniem uszkodzonego w czasie wojny zakładu. Jednocześnie nawiązuje współpracę z przedsiębiorstwem "Państwowe Linie Dalekosiężne" w Krakowie, gdzie w roku 1945 obejmuje stanowisko wicedyrektora technicznego. Przekonany o dużych potrzebach materiałowych niezbędnych do budowy linii wysokich napięć, podejmuje od 1946 roku pracę w Wytwórni Osprzętu Sieciowego Izolator w Bielsku-Białej na stanowisku dyrektora, pozostając jednocześnie kierownikiem technicznym fabryki w Boguchwale do roku 1948. W tym czasie przenosi się do Bielska i energicznie odbudowuje i rozwija Wytwórnię Osprzętu Sieciowego.

W 1947 roku inż. T. Stępniewski przyjmuje propozycję ówczesnego dziekana Wydziału Elektrycznego profesora Stanisława Fryzego i w marcu 1949 roku rozpoczyna wykłady z techniki wysokich napięć na Politechnice Śląskiej, początkowo jako wykładowca, a od 1950 roku jako zastępca profesora. Tak zaczęła się Jego trwająca 34 lata współpraca z Wydziałem Elektrycznym Politechniki Śląskiej. W 1950 roku dużym nakładem pracy organizuje od podstaw Katedrę Wysokich Napięć wraz z laboratorium, które po kilku latach służyło nie tylko do realizacji ćwiczeń studenckich, ale było także wykorzystywane do prowadzenia prac naukowych z tej dziedziny. W 1955 roku T. Stępniewski otrzymał tytuł naukowy docenta, a w 1965 roku Rada Państwa nadała Mu tytuł profesora nadzwyczajnego.

Mimo dużego zaangażowania w działalność na Politechnice nie przerwał kontaktów z przemysłem. Nadal pracował w Wytwórni Osprzętu Sieciowego Izolator w Bielsku - do 1953 roku jako dyrektor, następnie do 1954 roku jako główny inżynier, a w latach 1958-1962 jako doradca techniczny. W tym czasie w budownictwie sieciowym zaszły istotne zmiany. W pierwszych latach po wojnie rozwijano budowę sieci 110 kV, następnie do eksploatacji zaczęły wchodzić w latach pięćdziesiątych sieci 220 kV (pierwsza linia 220 kV łączyła Śląsk z Łodzią) i wreszcie sieć 400 kV (pierwszą linię Joachimów-Mikułowa uruchomiono w 1971 roku). Przez cały ten okres trwały intensywne prace nad projektami masztów i osprzętu sieciowego, prowadzone przez Energoprojekt Kraków i Wytwórnię Osprzętu Sieciowego w Bielsku przy osobistym zaangażowaniu prof. T. Stępniewskiego. Nic też dziwnego, że w Historii Elektryki Polskiej został wymieniony jako jeden z naukowców, którzy wnieśli znaczny wkład w rozwój polskiej energetyki.

Dzięki inicjatywie Czesława Rukszty, Edmunda Piotrowskiego i Tadeusza Stępniewskiego na mocy uchwały Rady Ministrów z dnia 2.11.1953 roku utworzony został w Warszawie Instytut Energetyki, który stał się podstawową placówką naukowo-badawczą energetyki obejmującą jednostki terenowe: Zakład Systemów Energetycznych w Katowicach, kierowany przez E. Piotrowskiego, oraz Pracownię Budownictwa i Osprzętu Sieciowego w Bielsku kierowaną przez T. Stępniewskiego. Funkcję tę pełnił do 1958 roku.

Prof. T. Stępniewski został wówczas przewodniczącym Komisji Izolatorów w PKNiM, przedstawicielem Polski w IEC w Komitecie Technicznym Izolatory oraz członkiem kilku Grup Roboczych IEC.

Bogaty jest również Jego dorobek dydaktyczny. W latach 1962-1965 pełnił funkcję prodziekana ds. dydaktyki na Wydziale Elektrycznym, w latach 1971-1977 był zastępcą dyrektora ds. dydaktyki i wychowania w Instytucie Elektroenergetyki i Sterowania Układów. Od 1965 roku był członkiem Rady Naukowej Międzyuczelnianego Ośrodka Metodycznego Wyższych Studiów Technicznych dla Pracujących.

Jego dorobek publikacyjny obejmuje ponad 160 prac, w tym 1 podręcznik, 4 skrypty, 7 monografii i rozpraw, 23 artykuły naukowe, 41 komunikatów naukowych, 23 artykuły na temat dydaktyki, 25 Norm PN/E, 22 opracowania dla IEC, 13 norm resortowych i 3 prace popularnonaukowe.

Do Stowarzyszenia Elektryków Polskich wstąpił w 1937 roku, będąc od 1933 roku członkiem Koła Elektryków Politechniki Warszawskiej. Pracując w Fabryce Porcelany w Boguchwale nadal należał do Oddziału Warszawskiego SEP. W czasie okupacji Warszawski SEP jako jedyne stowarzyszenie prowadził działalność konspiracyjną. Odbywały się cotygodniowe zebrania w lokalu Związku Przemysłowców Metalowych pod płaszczykiem Grupy Elektrotechnicznej tegoż Związku, połączone z odczytami. Część odczytów wygłaszano w Fabryce Aparatów Elektrycznych K. Szpotańskiego przy ul. Kałużyńskiej. Prof. Tadeusz Stępniewski wygłosił referat "O wyrobie porcelanowych izolatorów wysokiego napięcia".

Po wojnie został członkiem oddziału Zagłębia Węglowego w Katowicach. W tym czasie brał czynny udział w pracach CKNE. Był jednym z pierwszych rzeczoznawców w utworzonej w 1961 roku grupie rzeczoznawców pod przewodnictwem doc. E. Piotrowskiego i współpracował z nią przez kilka lat.

Za osiągnięcia w pracy zawodowej i stowarzyszeniowej prof. T. Stępniewski został odznaczony Krzyżem Kawalerskim OOP, Złotym i Srebrnym Krzyżem Zasługi, Złotą Odznaką Zasłużony dla Energetyki, Złotą Odznaką Honorową SEP, Medalem prof. Pożaryskiego i innymi honorowymi odznakami. Poza tym otrzymał 2 indywidualne nagrody II stopnia Ministra Nauki, Szkolnictwa Wyższego i Techniki otaz 15 nagród Rektora Politechniki Śląskiej. Zmarł 2.05.1987 roku i pochowany został na cmentarzu w Bielsku-Białej.


W dniu 25 maja 2007 r. na Wydziale Elektrycznym Politechniki Śląskiej odbyło się sympozjum pt. "Wybrane problemy techniki wysokich napięć" zorganizowane, z inicjatywy prof. Zbigniewa Gacka, przez sekcję Energetyki Oddziału Gliwickiego SEP, dla uczczenia 60-lecia rozpoczęcia działalności Profesora Tadeusza STĘPNIEWSKIEGO na Wydziale Elektrycznym Politechniki Śląskiej.

Więcej informacji na ten temat w czasopiśmie Energetyka, Czerwiec-Lipiec 2007 Numer 6-7 (636-637) / Rocznik 60.